Drie atlassen om de hemel te tekenen

Cellarius, de hemel als betoog

Andreas Cellarius wordt rond 1596 geboren in Neuhausen, bij Worms, geeft les in Amsterdam en leidt vanaf 1637 de Latijnse school van Hoorn, tot aan zijn dood in 1665. Zijn Harmonia Macrocosmica verschijnt in 1660 bij Johannes Janssonius in Amsterdam, en in 1661 in een tweede druk.

Met zijn 29 platen zoek je geen ster op: ze vergelijken ideeën. Het stelsel van Ptolemaeus, dat van Copernicus en dat van Tycho Brahe staan er naast elkaar als grote vergulde wielen, gevolgd door kaarten van beide halfronden. Het aangekondigde tweede deel is er nooit gekomen. Onze plaat met de schijngestalten van de Maan komt uit dit boek.

Hevelius, het blote oog en de globe

Johannes Hevelius, geboren in Danzig (Gdańsk) in 1611 en daar gestorven in 1687, meet de sterren met kwadrant en alidade, zonder kijker: hij is de laatste grote sterrenkundige die zo werkt. Zijn catalogus telt 1 564 sterren; zijn vrouw Elisabeth geeft hem na zijn dood uit.

Het Firmamentum Sobiescianum, gedateerd 1690 en met grote kosten in zijn eigen huis gedrukt, maakt daar 56 bladen van. De hemel is er van buitenaf gezien, zoals op een globe, vandaar de gespiegelde figuren. Hevelius voegt zeven sterrenbeelden toe die nog altijd gebruikt worden, waaronder de Lynx, de Hagedis, de Kleine Leeuw en het Schild, getekend voor de overwinning van Jan III Sobieski bij Wenen. Elf van onze twaalf tekens komen van hem.

Bode, nauwkeurigheid en figuur

Johann Elert Bode, geboren in Hamburg in 1747, leidt de sterrenwacht van Berlijn van 1786 tot 1825 en sterft er in 1826. Zijn Uranographia van 1801 telt twintig grote koperplaten.

De atlas wil twee dingen tegelijk: sterren en andere objecten nauwkeurig plaatsen en de figuren hun tekening laten houden. Op zijn kaarten vullen de helden uit de mythe nog de hele ruimte. De Walvis op de startpagina, de Tweelingen en het duo Schorpioen en Boogschutter komen eruit.

Gegevens van de platen

Elke gravure op de site, met jaartal, maker en het gedigitaliseerde bestand.

Symbolen en letters

De symbolen van de tekens en planeten zijn getekend naar het lettertype Noto Sans Symbols. De titels staan in Bodoni Moda, de lopende tekst in Jost. Alle drie vallen onder de SIL Open Font License 1.1 en worden door de site zelf aangeleverd.