De schutter en de centaur
De Boogschutter wordt als centaur getekend, maar wie de schutter is, bleef altijd onzeker. Eratosthenes zag er Crotus in, een sater en zoon van Pan, uitvinder van het boogschieten, die de Muzen door Zeus aan de hemel lieten plaatsen.
Anderen herkennen er de centaur Chiron in, de leermeester van Jason; volgens één overlevering bedacht Chiron de Boogschutter en de Centaur zelf om de Argonauten de weg te wijzen.
De grote voorvader
De Sumerische naam Pabilsag verbindt ‘oudere verwant van vaderskant’ en ‘hoofd’: je kunt hem vertalen als ‘de voorvader’. De Babyloniërs zagen in hem de god Nergal, een boogschutter met het uiterlijk van een centaur.
In de klassieke oudheid stond de Zon bij de decemberzonnewende in de Steenbok; vandaag staat ze dan in de Boogschutter.
Het echte sterrenbeeld
Het centrum van de Melkweg ligt in het westelijke deel van de Boogschutter, bij Sagittarius A*, dat verbonden is met een superzwaar zwart gat van ongeveer 2,6 miljoen zonsmassa’s. Acht sterren tekenen er de Theepot: delta, epsilon, zèta en phi voor de pot, lambda voor het deksel, gamma voor de tuit, sigma en tau voor het handvat.
Vanuit België blijft het sterrenbeeld erg laag: Kaus Australis komt boven Brussel niet hoger dan 5 graden en staat eind augustus rond 22 uur het hoogst. In 2026 staat de Zon tot 20 januari voor de Boogschutter, en opnieuw vanaf 18 december.
De sterren
Kaus Australis
Magnitude 1,85, op ongeveer 143 lichtjaar: de helderste ster van het sterrenbeeld.
Nunki
Magnitude 2,08, op ongeveer 260 lichtjaar.
Ascella
Magnitude 2,61. Een dubbelster.
De Lagunenevel
Geïntegreerde magnitude 3,0, op ongeveer 5 000 lichtjaar.
In kunst en geschiedenis
De schutter had meerdere gezichten, maar mikte altijd ergens op.
- BabylonPabilsag, ‘de voorvader’, gelijkgesteld met de boogschutter-god Nergal.
- OudheidPtolemaeus telt de Boogschutter tot de 48 sterrenbeelden van zijn catalogus, in de 2e eeuw.
- Wetenschappelijke atlassenHevelius graveert in 1690 een galopperende centaur met gespannen boog en wapperende mantel, boven de Zuiderkroon.
.jpg){kind=link}